Phonak
Icon đặt lịch khám
Đặt lịch khám
Icon gọi hotline
Gọi Hotline: 0902 367 071

Góc thông tin

MẤT THÍNH LỰC Ở NGƯỜI LỚN TUỔI - CÁC TÁC ĐỘNG CỦA NÓ LÊN SỨC KHỎE TÂM THẦN

MẤT THÍNH LỰC Ở NGƯỜI LỚN TUỔI - CÁC TÁC ĐỘNG CỦA NÓ LÊN SỨC KHỎE TÂM THẦN

Nếu không có nhu cầu giao tiếp hàng ngày, người lớn tuổi bị mất thính lực sẽ không có vấn đề gì. Helen Keller lưu ý rằng bị mù chia cắt chúng ta ra khỏi mọi thứ, nhưng bị điếc chia cắt chúng ta ra khỏi mọi người. Đôi khi, ngay nhân viên Y tế cũng không nhận ra các tác động đáng kể lên giao tiếp và tương tác với những người khác của bệnh nhân bị nghe kém.

p

Mất thính lực khác với các khuyết tật khác ở chỗ nó là một khuyết tật vô hình. Các phản ứng hoặc biểu hiện liên quan đến mất thính lực có thể không được rõ ràng, và thậm chí hình ảnh mang máy trợ thính cũng không chắc chắn được xem là bị khuyết tật.

Cuộc sống hàng ngày của người lớn tuổi bị suy giảm thính lực có thể gặp những khó khăn như sau:

• Khó nghe chuông báo động hoặc chuông điện thoại;

• Khó khăn trong việc nói chuyện qua điện thoại;

• Không nghe rõ khi nhiều người cùng đang nói;

• Khó hiểu được câu chuyện nếu không nhìn thấy mặt người nói chuyện;

• Không nghe rõ ở trong xe hơi, ở nơi có gió nhiều, hoặc khi đang tham gia giao thông;

• Không nghe rõ tiếng nói trên TV;

• Không nghe rõ lời nói thầm;

• Không nghe rõ khi mọi người nói trong căn phòng rộng;

• Khó hiểu được lời nói không rõ ràng hoặc có ngữ điệu;

• Không biết ai đó đang nói chuyện;

• Không nghe rõ ở những nơi công cộng;

• Khó khăn trong việc đặt thức ăn;

• Không nghe rõ người tính tiền, nhân viên bán hàng, hoặc

• Khó có thể thưởng thức "những điều ngọt ngào" trong một tình huống lãng mạn.

Những người có thính lực bình thường cho rằng chỉ cần nói lớn hơn hoặc tăng âm lượng sẽ giúp người già nghe kém có thể nghe được. Âm lượng không phải là vấn đề chính; vấn đề là khó khăn để có thể phân biệt các âm thanh và các từ. Việc phải lặp đi lặp lại lời nói hoặc những đáp ứng không đúng của người già nghe kém làm tăng thêm nhận thức sai lệch về người lớn tuổi bị mất thính lực như bị cho là chậm. Việc lặp đi lặp lại này một phần là bản chất của họ và những phản ứng tiêu cực do bị nhận thức sai lệch chắc chắn góp phần tạo nên các di chứng về tinh thần của người mất thính lực.

p

Nghe kém ảnh hưởng đến cách người lớn tuổi trải nghiệm và phản ứng với các tác nhân gây căng thẳng từ môi trường. Ví dụ, mất việc làm là một khó khăn rất lớn cho bất cứ ai. Việc này có khó khăn hơn đối với người nghe kém không? Một số ngành nghề nhất định có thể gặp nhiều khó khăn hơn để tiếp tục công việc, khó khăn hơn trong đáp ứng các nhu cầu ăn ở và buộc phải thừa nhận các hạn chế của mình. Các thích ứng như vậy gây ra sự khác biệt giữa người bị nghe kém và người bình thường.

Những người lớn bị nghe kém sớm cho thấy những biểu hiện tiêu cực do mất thính lực của họ sẽ ảnh hưởng đến tính cách của họ. Họ phải tìm mọi cách để đối phó và thích nghi với việc mất thính lực trong cuộc sống hàng ngày của mình. Có thể có vài khác biệt so với người lớn bị nghe kém ở giai đoạn muộn hơn. Ở những người này tính cách đã phát triển nên việc mất thính lực không ảnh hưởng đến tính cách. Họ đã quen với cuộc sống nghe được tiếng nói của mọi người. Do đó, nghe kém có thể gây ra một cuộc khủng hoảng tinh thần, và phản ứng trầm cảm có thể xảy ra.

Có một thể văn hóa của mất thính lực. Một cảm giác thân thiết quan trọng đối với sức khỏe tâm thần, những người nghe khó không thuộc hoàn toàn trong thế giới nghe hoặc trong văn hóa điếc. Sự khác biệt văn hóa rõ rệt tồn tại giữa những người lớn tuổi bị nghe kém và bị điếc hoàn toàn không nghe được (sự khác biệt được ghi nhận bởi chữ D thường và hoa). Việc thay đổi các mức độ phụ thuộc vào các thiết bị phụ trợ nghe mở rộng liên tục.

Nghe kém có thể tạo ra một tâm lý bị cô lập. Nhiều người lớn tuổi bị mất thính lực phủ nhận sự khiếm khuyết hoặc tác động của nó lên chất lượng cuộc sống của họ. Thời gian trì hoãn việc tìm kiếm sự hỗ trợ sau chẩn đoán mất thính lực trung bình là từ 5 đến 7 năm. Do đó, một nhân viên làm việc với những người lớn tuổi bị nghe kém có thể cần xác định giai đoạn chấp nhận của từng cá nhân, cũng như vị trí theo thể văn hóa. Việc các thành viên trong gia đình cho rằng mất thính lực là quá trình lão hóa bình thường và các mô tả của bác sĩ về nghe kém như nghe kém mức độ nhẹ hay vừa đã vô tình ủng hộ sự từ chối tìm giải pháp khắc phục khả năng nghe của những người bị nghe kém.

Người cao tuổi nghe kém thường cho biết việc mất thính lực gây ra các khó khăn về giao tiếp, nó có thể gây khó khăn suy nghĩ hoặc tập trung. Điều này dẫn đến lơ đễnh, mất tập trung và buồn chán. Hậu quả nghiêm trọng nhất là rút khỏi hay từ bỏ tham gia các hoạt động xã hội. Hậu quả xảy ra có thể dự báo trước là người bệnh sẽ nói: "Tôi không thể tham gia, vì vậy có thể tôi dừng lại tốt hơn. Tôi không có thể đóng góp gì, vậy tôi là người như thế nào?"

Người lớn tuổi bị điếc đối mặt rất nhiều các nỗi sợ hãi giống bất cứ ai bị khuyết tật gặp phải. Họ lo lắng về việc mất các mối quan hệ quan trọng hoặc trong công việc bị coi là không đủ năng lực. Các vấn đề sự cố trong giao tiếp, có thể xuất hiện các triệu chứng thể chất như căng thẳng, mệt mỏi, và các triệu chứng về tâm lý. 

Các tác động tâm lý

Đôi khi nghe kém tác động trực tiếp đến sức khỏe tâm thần. Rối loạn tinh thần, trầm cảm có thể xảy ra như là một phản ứng tự nhiên đối với nghe kém và tác động tiếp theo của nó lên chất lượng cuộc sống. Mặt khác, một số người có vấn đề về sức khỏe tâm thần trước đó thì mất thính giác đơn giản sẽ làm vấn đề trở nên tồi tệ thêm.

p

Giảm hoặc mất thính lực có thể dẫn đến cảm giác của xấu hổ, nhục nhã và e ngại. Do đó, có thể làm cho người bệnh lúng túng vì không thể hành xử theo các quy tắc ứng xử thông thường. Cảm giác xấu hổ liên quan đến mất thính giác bắt nguồn từ người Mỹ lớn tuổi vô tình phản ứng do không thích hợp và do xã hội không thể chấp nhận, ví dụ như là hiểu sai yêu cầu nên mặc trang phục không phù hợp hoàn cảnh. Người lớn tuổi có thể nghĩ, "trông tôi nhìn chắc kỳ cục lắm!", "xấu hổ quá!" hoặc "không biết người khác sẽ nghĩ gì về mình?"

Những người lớn tuổi nghe kém, khi ở trong các hoàn cảnh cần phải thể hiện bản thân họ sẽ thấy khó chịu vì một số những cảm xúc tiêu cực: họ cảm thấy mình không xứng, ngu ngốc, vụng về, lúng túng, khác biệt mọi người, hoặc không bình thường. Mong muốn che giấu máy trợ thính thường là do cảm giác xấu hổ. Để bị nhìn thấy đang mang máy trợ thính là bằng chứng người lớn tuổi nghe kém khác với những người khác trong xã hội. Giá trị của xã hội về sự hoàn hảo thể chất và vẻ đẹp tác động lên mỗi người, bao gồm cả những người lớn tuổi. Nhiều người lớn tuổi nghe kém cho biết có các thành kiến tinh tế và đôi khi công khai ​​đối với những người mang máy trợ thính hoặc ốc tai điện tử. Thuật ngữ cổ đại "điếc và câm" mang một ý nghĩa mới.

Những người lớn tuổi bị suy giảm thính lực có thể cảm thấy xấu hổ do liên quan trực tiếp đến các khó khăn trong việc hiểu biết như đã nêu trên. Không có khả năng hiểu giao tiếp bằng lời nói tạo ra cảm giác bị cô lập, đặc biệt khi những người lớn tuổi bị gạt ra khỏi đám đông đang nói chuyện. Để tránh xấu hổ, những người lớn tuổi bị mất thính lực đôi khi chọn cô lập. Bất cứ trạng thái nào cũng không hay.

Bác sĩ tâm thần đương thời William Glasser, cho rằng mọi người đều có năm điều cần thiết cơ bản. Giảm thính lực có thể ảnh hưởng lên 5 điều này như thế nào?

• Sự tồn tại: cảm giác an toàn bị đe dọa khi một người cao tuổi không nghe được còi xe hơi hoặc còi báo cháy…

• Tình yêu và tình thân: Đâu là nơi những người cao tuổi cảm thấy thân thiết như ở nhà trong xã hội rộng lớn? Mất thính lực ảnh hưởng lên mối quan hệ và khả năng có các mối quan hệ như thế nào?

• Năng lực và được công nhận: Mất thính lực ảnh hưởng lên hiệu quả nghề nghiệp và nhận thức của những người khác về các khả năng của người nghe kém như thế nào?

• Tự do: Quyền tự chủ và tự chủ bị ảnh hưởng như thế nào?

• Vui vẻ: Những người lớn tuổi bị suy giảm thính lực có bị mất khả năng nghe câu chuyện cười, lời giễu cợt vui vẻ, hoặc nghe nhạc hoặc để vui chơi theo nhiều cách không?

Căng thẳng do sống chung với mất thính lực có thể làm tăng nguy cơ có nhiều phản ứng, bao gồm sự nghi ngờ, buồn bã hay trầm cảm mãn tính, căng thẳng thần kinh, sợ hãi hoặc dễ bị kích thích, cô lập, hình ảnh bản thân thấp kém, các cảm giác của sự bất lực hoặc không xứng, hoặc cảm thấy bị thiệt thòi.

Người lớn tuổi bị khiếm thính thường có cảm giác tội lỗi. Nhiều người lớn tuổi bị mất thính lực thừa nhận trách nhiệm về giao tiếp không thành công và tự trách mình về sự hiểu sai do nghe kém gây ra. Nhiều người cảm thấy e ngại vì phải yêu cầu những người khác lặp đi lặp lại những gì đã nói hoặc khi họ không thể tham gia vào các sự kiện xã hội.

Một số người lớn tuổi bị khó nghe cảm thấy bị cô lập hoặc cô đơn trong chính gia đình của họ. Họ bỏ lỡ cuộc trò chuyện của người thân hoặc lời đùa cợt nhẹ nhàng trong các cuộc đi chơi hoặc chuyện trò gia đình. Các thành viên gia đình có thể cảm thấy như cô đơn, như suy nghĩ họ đã mất một mối quan hệ thoải mái do mất thính lực. Mất thính lực ảnh hưởng mọi người trong gia đình - không chỉ với những người không thể nghe. Với khuyết tật vô hình này, những người khác cố gắng quên đi những khó khăn về thính lực và giảm thiểu sự phát triển các hiểu sai do suy giảm thính lực gây ra. 

p

Một sự tổn thất rõ rệt

Trầm cảm là một phản ứng cảm xúc chung cho sự mất mát, và suy giảm thính lực có thể kéo theo một loạt các tổn thất khác. Tổn thất thứ nhất chính là giảm khả năng để nghe và giao tiếp thành công hay các công việc tương tự, dẫn đến các khó khăn giữa các cá nhân. Thứ hai, các khả năng tình trạng và người chăm sóc có thể bị nhận thức "các kỹ năng của người cao tuổi bị ảnh hưởng bởi sự mất chức năng.

Những người lớn tuổi suy nhược, khó nghe có thể bị sợ hãi, giận dữ với chính mình, tự trách móc, tự ghê tởm, thấy có lỗi, thiếu năng lực, không xứng đáng, và buồn bã. Họ có thể nhìn thấy tương lai không sáng sủa và vô vọng, giảm sáng kiến hay năng lượng để sống một cuộc sống năng động​​. Tồi tệ hơn, những suy nghĩ tự tử có thể xảy ra. Những thành kiến không may thường liên quan đến mất thính lực có thể làm trầm trọng thêm lòng tự trọng. Người lớn tuổi bị mất thính lực mang một sự kỳ thị xã hội như phiền phức, chậm trí và mệt mỏi. Nếu một người coi khiếm thính thành một phần hoàn toàn thuộc về bản chất như các định kiến, lòng tự trọng sẽ chịu một cú choáng nặng.

Sự căng thẳng của cảm xúc tiêu cực do nghe kém có thể kích động một sự kiệt sức do trầm cảm, đặc biệt nếu khó để thực hiện một giải pháp cho hoạt động trong cuộc sống hàng ngày và xác nhận nhận thức của một người lớn tuổi như một thành viên bình đẳng của cộng đồng. Cuộc sống cá nhân bị ảnh hưởng vì ngày càng khó để hiểu các cuộc đàm thoại, tăng sự cô độc, và cảm thấy trở thành mối phiền toái. 

Làm việc với những người nghe khó

Khi làm việc với những người lớn tuổi, thường gặp những người bị mất thính lực. Nếu một một người chưa được chẩn đoán bị điếc nhưng rõ ràng có thiếu hụt về khả năng nghe, nên giới thiệu đến một nhà thính học có trình độ. Rất hữu ích để biết khả năng và sự khác nhau giữa nhà phân phối hay bán máy trợ thính với một nhà thính học. 

Đối phó với mất thính lực liên quan đến một quá trình điều chỉnh. Nó không chỉ là một yếu tố phụ trợ giúp một người nào đó đạt được hoạt động tối ưu trong cuộc sống sau này. Nó có thể, trên thực tế, là yếu tố quan trọng nhất. Quan trọng đối với một người lớn tuổi là xác định các tác động của mất thính lực đối với họ.

Nhiều chuyên gia đã quen làm việc với các quần thể dân số bị cách ly khỏi xã hội, thì những người lớn tuổi nghe kém là một quân thể đó. Nhiều mô tả cảm giác bị cô lập ngay trong gia đình riêng của họ. Một trong những câu trả lời gây tổn thương nhất (mặc dù không chủ ý) cho những yêu cầu của người nghe kém để người khác lặp lại lặp lại một cái gì đó là: "Không sao đâu, nó không quan trọng". Ngụ ý là người cao tuổi không đủ quan trọng để tính đến.

 Hãy giúp những người lớn tuổi bị nghe kém tìm các cách để tránh những tình huống lúng túng và khó xử. Những người thân hãy để tâm trí vào việc giúp đỡ này và hãy nhấn mạnh gánh nặng của giao tiếp, không phải là trách nhiệm riêng của người cao niên. Giao tiếp tốt đòi hỏi những nỗ lực ít nhất của hai người, thậm chí khi một trong số họ có một người nghe kém.

Giúp đỡ một người lớn tuổi đang đau buồn tìm thấy ý nghĩa trong sự mất thính lực là trị liệu rất quan trọng. Hiếm khi, người lớn tuổi khiếm thính được cho phép để diễn tả cảm nhận về sự mất mát, cảm nhận, và lo sợ mất mát mà do mất thính lực. Các bác sĩ hoặc các nhà thính học thường không xử lý mức độ xác định và hỗ trợ tình cảm. Thực tế, rất ít các bác sĩ tai, mũi, họng và các nhà thính học nói về những kết quả tâm lý của mất thính lực cho bệnh nhân. Sự giận dữ của những người Mỹ bị mất thính lực chuyển đến bác sĩ và / hoặc các thiết bị trợ thính được chỉ định để giúp đỡ họ. Nó có thể là một lý do tại sao rất nhiều máy nghe kết thúc trong ngăn kéo (không được sử dụng).

Quan trọng là nói chuyện một cách cởi mở và tự nhiên với người lớn tuổi bị mất thính lực. Hãy tạo cảm giác nghiêm túc và tôn trọng. Không nói thay cho một người lớn tuổi bị mất thính lực, và nếu bạn nói chuyện với người lớn tuồi nghe kém khi có sự hiện diện các thành viên gia đình khác, tránh coi người nhà của họ như một thông dịch viên nếu người cao tuổi nghe kém không nghe được câu hỏi. Thay vào đó, hãy lặp lại hoặc nói lại câu hỏi rõ ràng theo cách khác và để người cao tuổi bị nghe kém tự trả lời.

Những người làm công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần

Đầu tiên, những người làm công tác chăm sóc sức khỏe tâm thần cần xác định mức độ chấp nhận tàn tật của người nghe kém. Theo sự chấp nhận và cam kết điều trị, mục tiêu cuối cùng là chấp nhận tình hình và cam kết hành động, để đạt được một cảm giác chuyển động từ là một nạn nhân của mất thính lực đến một người sống sót. Việc chấp nhận khuyết tật có nghĩa là tự ý thức sẽ là gì? Giúp đỡ người cao tuổi khám phá việc tiếp cận khuyết tật thiết lập bước tiếp theo trong quá trình giúp đỡ như thế nào.

p

Một người chuyên nghiệp chăm sóc sức khỏe tâm thần không được đào tạo về nghe kém có thể vô tình đánh giá thấp hoặc quy nhầm lẫn mức độ thất vọng của người lớn tuổi bị khiếm thính. Những người lớn tuổi có thể nghe tiếng ồn nhưng không thể phân biệt là gì. Điều này đặc biệt đúng với lời nói. Các dạng mất thính lực khác nhau của mất thính lực (dẫn truyền, thần kinh, hoặc hỗn hợp) tất cả cho các kết quả các dạng trở ngại giao tiếp khác nhau.

Điều cần thiết là tự thích nghi với sự phức tạp của cuộc sống với khiếm thính. Một chương trình đặc biệt, chương trình chứng nhận tự định hướng có thể được tìm thấy trực tuyến tại Học viện các chuyên gia hỗ trợ khiếm thính Mỹ (www.hearingloss.org/academy/index.asp).

Những người hành nghề có thể giúp đỡ bệnh nhân và khách hàng bằng cách liên kết họ với các nguồn thích hợp. Có các chương trình tự học định hướng về đọc lời nói và sống chung với mất thính lực. Hiệp hội khiếm thính Mỹ cung cấp hỗ trợ giáo dục và vận động cho những người khiếm thính (www.hearingloss.org) tham gia vào các nhóm tự lực đã chứng minh có tác dụng chữa bệnh nhất. Hỗ trợ bệnh nhân hoặc khách hàng của bạn trong việc tự vận động. Trao quyền cho họ để vận động cho bản thân tại nơi làm việc hoặc ở nhà. Hãy tự làm quen với Đạo luật khuyết tật Mỹ và các thiết bị trợ thính (Americans With Disabilities Act and assistive listening devices).

Hãy hướng dẫn những người lớn tuổi bị mất thính lực về chống lại, thoát khỏi và ổn định sự căng thẳng. Hãy bình thường hóa hành vi của họ. Hãy thảo luận về sự khác biệt giữa cảm giác tội lỗi và xấu hổ và hãy làm việc để loại bỏ phản ứng xấu hổ đối với việc mất thính lực. Các kỹ thuật trị liệu hành vi cảm xúc hợp lý, có khá hữu ích cho yêu cầu này.

Làm việc trên sự tự tin và tự trọng. Sử dụng thế mạnh của phương pháp tìm kiếm để giúp các khách hàng khiếm thính nhận biết tất cả các khả năng mà họ có mặc dù bị mất thính lực. Việc làm rõ các giá trị và giúp đỡ khách hàng để tự xác định mình nhiều hơn mất thính lực của họ sẽ xoa dịu cảm giác trầm cảm.

Các kỹ thuật hành vi như tập thư giãn, nhắc lại, trực quan, thôi miên có thể trợ giúp việc phát triển các kỹ năng đối phó. Khái niệm của khả năng mau phục hồi được trích dẫn rong hầu hết các tài liệu tâm lý là một trong những các khía cạnh quan trọng để duy trì sức khỏe tâm thần. Người lớn tuổi bị mất thính giác dễ phục hồi và dễ xoay sở nhất. Thường có lợi để cho những người lớn tuổi bị nghe kém kể những câu chuyện của sống chung với mất thính lực của họ. Hãy cảm thấy tự do chia sẻ chuyện hài hước khi thích hợp. Nhiều người lớn tuổi nghe kém sẽ chia sẻ những câu chuyện vui từ việc mất thính lực của họ. Nhiều người sẽ thậm chí kể lại chi tiết mặt tích cực nhân dịp đặc biệt do không nghe được. 

— Claudia Dewane, DEd,  LCSW, một nhà công tác xã hội lâm sàng trong 30 năm đi sâu về chấn thương, là một phó giáo sư về công tác xã hội tại Đại học Temple. Bà bị mất thính lực sâu hai tai và là một chuyên gia hỗ trợ giảm thính lực được chứng nhận bởi hiệp hội nghe kém Mỹ (Hearing Loss Association of America).

 

Người dịch: Thầy thuốc ưu tú

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thị Bích Thủy

Claudia Dewane, DEd, LCSW Social Work Today Vol. 10 No. 4 P. 18